در زیرساختهای مجازیسازی، عملکرد ماشینهای مجازی فقط به قدرت پردازنده و میزان حافظه RAM وابسته نیست. ذخیرهساز سازمانی نیز یکی از اجزای مهم این زیرساخت است که مستقیماً بر سرعت اجرای برنامهها، پاسخگویی سرویسها و تجربه کاربران تأثیر میگذارد.
در محیطهای مجازیسازی، چندین ماشین مجازی ممکن است بهصورت همزمان از منابع یک ذخیرهساز مشترک استفاده کنند. در چنین شرایطی، افزایش درخواستهای خواندن و نوشتن اطلاعات میتواند باعث ایجاد فشار روی منابع ذخیرهسازی و کاهش عملکرد سرویسها شود.
برای جلوگیری از بروز این مشکلات، مانیتورینگ عملکرد ذخیره ساز اهمیت زیادی دارد. با بررسی شاخصهایی مانند Latency، IOPS و Throughput میتوان وضعیت سیستم ذخیرهسازی را ارزیابی کرد، گلوگاههای احتمالی را شناسایی کرد و برای بهینهسازی عملکرد زیرساخت تصمیم گرفت.
در این مقاله، مهمترین شاخصهای پایش ذخیرهساز، ابزارهای موردنیاز در محیط مجازیسازی و روش تهیه گزارش عملکرد را بررسی میکنیم.
چرا مانیتورینگ عملکرد ذخیرهساز اهمیت دارد؟
در محیط مجازیسازی، چندین ماشین مجازی از منابع ذخیرهسازی مشترک استفاده میکنند. به همین دلیل، افزایش بار کاری یک ماشین میتواند روی عملکرد سایر ماشینها نیز تأثیر بگذارد.
شناسایی گلوگاهها
تشخیص مشکلات مربوط به ذخیرهساز، شبکه و مسیرهای ارتباطی
مدیریت منابع
جلوگیری از تمرکز بیش از حد درخواستها روی یک Volume یا Datastore
پیشگیری از اختلال
شناسایی تغییرات غیرعادی پیش از تأثیرگذاری جدی بر سرویسها
برنامهریزی برای توسعه
ارزیابی نیاز سازمان به ارتقای ظرفیت یا توان پردازشی ذخیرهساز
بهبود کیفیت سرویس
اطمینان از تناسب عملکرد Storage با نیاز ماشینهای مجازی و برنامههای سازمانی
مهمترین شاخصها در مانیتورینگ عملکرد ذخیره ساز
برای ارزیابی عملکرد ذخیرهساز باید چند معیار اصلی بهصورت همزمان بررسی شوند. Latency، IOPS و Throughput سه شاخص مهمی هستند که اطلاعات متفاوتی درباره سرعت و توان پردازش سیستم ذخیرهسازی ارائه میدهند.
۱. Latency؛ زمان پاسخگویی ذخیرهساز
Latency مدت زمانی است که برای پردازش یک درخواست ورودی یا خروجی (I/O) صرف میشود. این شاخص معمولاً با واحد میلیثانیه اندازهگیری میشود.
برای مثال، زمانی که یک ماشین مجازی درخواستی برای خواندن اطلاعات از دیسک ارسال میکند، مدت زمان لازم برای تکمیل این عملیات در تأخیر مشاهدهشده تأثیر دارد.
افزایش Latency میتواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد:
- افزایش تعداد درخواستهای همزمان
- اشباع منابع پردازشی کنترلر ذخیرهساز
- تأخیر در شبکه SAN یا ارتباطات iSCSI
- افزایش زمان انتظار درخواستها در صف I/O
نکته مهم این است که Latency باید در لایههای مختلف بررسی شود. تأخیر مشاهدهشده از داخل ماشین مجازی لزوماً فقط به خود ذخیرهساز مربوط نیست و ممکن است در لایه Hypervisor یا شبکه نیز ایجاد شده باشد.
IOPS؛ تعداد عملیات ورودی و خروجی در هر ثانیه
IOPS مخفف Input/Output Operations Per Second است و تعداد عملیات خواندن و نوشتنی را نشان میدهد که ذخیرهساز در هر ثانیه پردازش میکند.
این شاخص برای بررسی عملکرد بارهای کاری با درخواستهای کوچک و متعدد اهمیت زیادی دارد. برای مثال، پایگاههای داده و سامانههای تراکنشی معمولاً به توان پردازشی مناسبی در زمینه IOPS نیاز دارند.
نمایی از تفکیک شاخص IOPS
Read IOPS
تعداد عملیات خواندن اطلاعات از ذخیرهساز در هر ثانیه
Write IOPS
تعداد عملیات نوشتن اطلاعات روی ذخیرهساز در هر ثانیه
Total IOPS
مجموع عملیات خواندن و نوشتن پردازششده در هر ثانیه
افزایش IOPS بهتنهایی نشانه وجود مشکل نیست. اگر ذخیرهساز بتواند درخواستهای بیشتر را بدون افزایش غیرعادی Latency پردازش کند، عملکرد آن میتواند همچنان مطلوب باشد.
۳. Throughput؛ میزان انتقال داده در واحد زمان
Throughput حجم اطلاعاتی را نشان میدهد که در یک بازه زمانی مشخص توسط ذخیرهساز خوانده یا نوشته میشود. این شاخص معمولاً با واحد MB/s یا GB/s اندازهگیری میشود.
برای مثال، هنگام انتقال فایلهای حجیم، اجرای عملیات Backup یا پردازش مجموعهدادههای بزرگ، Throughput اهمیت زیادی دارد.
این شاخص شامل دو بخش اصلی است:
- Read Throughput: حجم داده خواندهشده از ذخیرهساز در هر ثانیه
- Write Throughput: حجم داده نوشتهشده روی ذخیرهساز در هر ثانیه
تفاوت اصلی Throughput با IOPS در این است که IOPS تعداد عملیات را اندازهگیری میکند، اما Throughput حجم داده منتقلشده را نشان میدهد. به همین دلیل، بررسی همزمان این دو شاخص در کنار Latency تصویر دقیقتری از عملکرد ذخیرهساز ارائه میدهد.
چه شاخصهای دیگری باید بررسی شوند؟
در کنار سه معیار اصلی، بررسی چند شاخص تکمیلی نیز برای تشخیص گلوگاههای ذخیرهسازی ضروری است.
Queue Depth
تعداد درخواستهای ورودی و خروجی در صف انتظار پردازش را نشان میدهد. افزایش مداوم آن میتواند نشانه فشار روی منابع ذخیرهسازی یا محدودیت در مسیر پردازش I/O باشد.
بررسی صف درخواستهاStorage Utilization
میزان استفاده از منابع ذخیرهساز مانند پردازنده کنترلر، حافظه Cache و پورتهای ارتباطی را مشخص میکند. افزایش مداوم مصرف منابع همراه با افزایش Latency میتواند نشانه نزدیک شدن سیستم به محدودیت عملکردی باشد.
بررسی میزان مصرف منابعRead/Write Ratio
نسبت عملیات خواندن به نوشتن را نشان میدهد. بررسی این معیار کمک میکند الگوی بار کاری ماشینهای مجازی مشخص شود و عملکرد ذخیرهساز متناسب با نیاز برنامهها ارزیابی شود.
تحلیل الگوی بار کاریهیچیک از این شاخصها نباید بهتنهایی مبنای تشخیص اختلال قرار بگیرند. بررسی همزمان Queue Depth، میزان مصرف منابع و Latency تصویر دقیقتری از وضعیت عملکرد ذخیرهساز ارائه میدهد.
روشهای مانیتورینگ عملکرد ذخیرهساز در محیط VMware
در زیرساختهای مبتنی بر VMware vSphere، میتوان اطلاعات عملکرد ذخیرهسازی را از طریق ابزارهای مدیریتی VMware و ابزارهای اختصاصی Storage جمعآوری کرد.
استفاده از VMware vCenter
VMware vCenter Server امکان مدیریت متمرکز ماشینهای مجازی، هاستهای ESXi و منابع ذخیرهسازی را فراهم میکند. برای بررسی عملکرد Datastore میتوانید مراحل زیر را دنبال کنید:
شاخصهای قابل بررسی در نمودارهای عملکرد
بسته به نسخه vSphere، نوع آبجکت انتخابشده و سطح دسترسی، شاخصهای قابل مشاهده ممکن است متفاوت باشند. با مقایسه این اطلاعات میتوان مشخص کرد که آیا افزایش درخواستهای ورودی و خروجی با افزایش تأخیر ذخیرهسازی همراه بوده است یا خیر.
۲. استفاده از ابزار esxtop
ابزار esxtop یکی از امکانات کاربردی VMware برای بررسی عملکرد منابع هاستهای ESXi است. این ابزار اطلاعات دقیقتری درباره عملیات I/O و تأخیرهای ایجادشده در مسیر ذخیرهسازی ارائه میدهد.
برای استفاده از آن، ابتدا از طریق SSH یا کنسول مستقیم به هاست ESXi متصل شوید و دستور esxtop را اجرا کنید. سپس با انتخاب نمای مربوط به Disk، اطلاعات عملکرد دستگاهها و مسیرهای ذخیرهسازی را مشاهده کنید.
مهمترین پارامترهای قابل بررسی عبارتاند از:
| پارامتر | کاربرد |
|---|---|
| CMDS/s | تعداد دستورات در هر ثانیه |
| READS/s | تعداد عملیات خواندن |
| WRITES/s | تعداد عملیات نوشتن |
| DAVG/cmd | تأخیر در لایه Device |
| KAVG/cmd | تأخیر در لایه VMkernel |
| GAVG/cmd | تأخیر کلی مشاهدهشده |
برای مثال، افزایش DAVG میتواند نیاز به بررسی آرایه ذخیرهسازی و مسیر ارتباطی داشته باشد. در مقابل، افزایش KAVG ممکن است به ایجاد صف یا تأخیر در لایه VMkernel مربوط باشد.
بررسی این مقادیر در کنار یکدیگر به تشخیص دقیقتر محل ایجاد مشکل کمک میکند.
۳. استفاده از ابزارهای مدیریتی ذخیرهسازهای HPE
ذخیرهسازهای سازمانی HPE نیز از ابزارهای مدیریتی اختصاصی برای بررسی عملکرد برخوردار هستند.
برای مثال، HPE Data Ops Manager در سیستمهای ذخیرهسازی پشتیبانیشده امکان مشاهده اطلاعات عملکردی و بررسی روند فعالیت منابع را فراهم میکند. همچنین HPE System Reporter در برخی محصولات HPE برای تحلیل عملکرد و بررسی شاخصهای ذخیرهسازی مورد استفاده قرار میگیرد.
با استفاده از این ابزارها میتوان اطلاعات مربوط به Latency، IOPS و Throughput را در سطح سیستم و منابع ذخیرهسازی بررسی کرد.
مزیت این روش، امکان مقایسه اطلاعات ذخیرهساز با دادههای بهدستآمده از vCenter و ESXi است. به این ترتیب، مدیر شبکه میتواند تشخیص دهد که مشکل در خود آرایه ذخیرهسازی قرار دارد یا در مسیر ارتباطی میان هاست و Storage ایجاد شده است.
چگونه گلوگاههای ذخیرهسازی را شناسایی کنیم؟
گلوگاه زمانی ایجاد میشود که یکی از اجزای زیرساخت نتواند متناسب با حجم درخواستهای ورودی فعالیت کند. این محدودیت ممکن است در کنترلر ذخیرهساز، دیسکها، شبکه SAN یا لایه مجازیسازی ایجاد شود.
برای شناسایی دقیقتر مشکل، باید شاخصهای مختلف را بهصورت ترکیبی بررسی کرد.
| وضعیت مشاهدهشده | مورد قابل بررسی |
|---|---|
| افزایش Latency و Queue Depth | فشار روی مسیر پردازش I/O |
| افزایش DAVG | آرایه ذخیرهسازی و مسیر ارتباطی |
| افزایش KAVG | صفهای پردازش در ESXi |
| Latency بالا همراه با مصرف زیاد کنترلر | محدودیت منابع کنترلر |
| افت Throughput | ظرفیت مسیر انتقال داده و منابع ذخیرهسازی |
برای مثال، فرض کنید کاربران یک سازمان از کندی نرمافزار مالی شکایت دارند. بررسی اولیه نشان میدهد Latency ماشین مجازی افزایش پیدا کرده است. مدیر شبکه با بررسی اطلاعات esxtop متوجه افزایش DAVG میشود.
در این شرایط باید وضعیت Storage Array، مسیرهای SAN و تجهیزات ارتباطی بررسی شوند تا علت اصلی افزایش تأخیر مشخص شود.
نکته مهم این است که یک شاخص بهتنهایی نمیتواند علت قطعی مشکل را مشخص کند. مقایسه اطلاعات در لایههای مختلف زیرساخت، دقیقترین روش برای شناسایی گلوگاه است.
چگونه از عملکرد ذخیرهساز گزارشگیری کنیم؟
گزارشگیری منظم کمک میکند تغییرات عملکرد ذخیرهساز در طول زمان بررسی شوند و تصمیمگیری درباره توسعه یا بهینهسازی زیرساخت بر اساس اطلاعات واقعی انجام شود.
تعیین بازه زمانی
گزارشهای روزانه برای شناسایی مشکلات مقطعی و گزارشهای ماهانه برای تحلیل روند عملکرد مناسب هستند.
ثبت شاخصهای اصلی
میانگین و حداکثر Latency، Read/Write IOPS و Throughput را ثبت کنید تا تغییرات عملکرد قابل مقایسه باشند.
بررسی ماشینهای مجازی
مشخص کنید کدام ماشینها بیشترین درخواستهای ورودی و خروجی را تولید میکنند و چه میزان از منابع ذخیرهسازی را مصرف میکنند.
ثبت رویدادهای غیرعادی
افزایش ناگهانی تأخیر، افت Throughput و خطاهای مسیر ارتباطی را همراه با زمان وقوع ثبت کنید.
ارائه راهکارهای اصلاحی
در پایان گزارش، مشکلات شناساییشده و اقدامات پیشنهادی مانند توزیع مجدد بار کاری، بررسی مسیرهای ارتباطی یا ارتقای منابع ذخیرهسازی را مشخص کنید.
▣ خروجیهای مهم یک گزارش عملکرد
با ثبت و مقایسه منظم این اطلاعات، میتوان تغییرات عملکرد ذخیرهساز را بهتر تحلیل کرد و پیش از تبدیل شدن مشکلات مقطعی به اختلال جدی، برای رفع آنها اقدام کرد.
بهترین روشها برای بهبود مانیتورینگ ذخیرهساز
برای افزایش اثربخشی فرایند پایش، رعایت چند نکته ضروری است:
- تعریف Baseline: عملکرد طبیعی ذخیرهساز را در شرایط کاری معمول ثبت کنید تا تغییرات بعدی قابل مقایسه باشند.
- تنظیم Threshold: برای شاخصهایی مانند Latency و مصرف منابع، متناسب با نوع بار کاری آستانه هشدار تعیین کنید.
- بررسی جداگانه Read و Write: اطلاعات خواندن و نوشتن را مستقل تحلیل کنید تا مشکلات احتمالی پنهان نمانند.
- مانیتورینگ چندلایه: اطلاعات ماشین مجازی، هاست ESXi، شبکه و Storage Array را با یکدیگر مقایسه کنید.
- بررسی ظرفیت: علاوه بر عملکرد، میزان فضای مصرفشده و روند رشد ظرفیت را نیز در گزارشها در نظر بگیرید.
سوالات متداول
پاسخ پرسشهای رایج درباره پایش و گزارشگیری عملکرد ذخیرهساز در محیط مجازیسازی
01. مانیتورینگ عملکرد ذخیرهساز چیست؟ +
02. مهمترین شاخصهای پایش عملکرد ذخیرهساز کداماند؟ +
03. تفاوت IOPS و Throughput چیست؟ +
04. برای مانیتورینگ ذخیرهساز در VMware از چه ابزارهایی استفاده میشود؟ +
05. چگونه گلوگاه ذخیرهسازی را شناسایی کنیم؟ +
جمعبندی
مانیتورینگ عملکرد ذخیرهساز یکی از اقدامات ضروری برای حفظ پایداری زیرساختهای مجازیسازی است. زمانی که چندین ماشین مجازی از منابع یک ذخیرهساز مشترک استفاده میکنند، افزایش درخواستهای ورودی و خروجی میتواند باعث ایجاد گلوگاه و کاهش سرعت سرویسهای سازمانی شود.
بررسی شاخصهایی مانند Latency، IOPS و Throughput در کنار معیارهایی نظیر Queue Depth و میزان استفاده از منابع، امکان تحلیل دقیقتر عملکرد Storage را فراهم میکند.
استفاده از ابزارهایی مانند VMware vCenter، esxtop و ابزارهای مدیریتی اختصاصی HPE نیز به مدیران شبکه کمک میکند اطلاعات را در لایههای مختلف زیرساخت جمعآوری و مقایسه کنند.
در نهایت، پایش مستمر و گزارشگیری دورهای علاوه بر شناسایی سریع مشکلات، به مدیریت بهتر منابع، افزایش پایداری سرویسها و برنامهریزی برای توسعه زیرساخت ذخیرهسازی کمک میکند.
برای پایش و بهینهسازی عملکرد ذخیرهساز سازمانی،
از کجا شروع کنیم؟
عملکرد مناسب ذخیرهساز یکی از عوامل مهم در پایداری و سرعت زیرساخت مجازیسازی است. پایش مستمر شاخصهایی مانند Latency، IOPS و Throughput به شما کمک میکند گلوگاههای احتمالی را شناسایی کنید، منابع را به شکل بهینهتری مدیریت کنید و از بروز اختلال در سرویسهای سازمانی پیشگیری کنید.
اگر برای انتخاب ذخیرهساز مناسب، بررسی عملکرد زیرساخت فعلی یا بهینهسازی منابع ذخیرهسازی سازمان خود به مشاوره تخصصی نیاز دارید، کارشناسان آداک فنآوری مانیا آماده راهنمایی شما هستند.