هیتسینک CPU چیست؟
هیتسینک CPU سرور (Heat Sink)یک قطعه فلزی (معمولاً از آلومینیوم یا مس) است که برای دفع گرمای تولیدشده توسط پردازنده و سایر قطعات الکترونیکی حساس طراحی شده است. وظیفه اصلی آن انتقال گرما از سطح CPU به بدنه خود و سپس پراکنده کردن آن به هوا (یا در سیستمهای پیشرفتهتر، به مایع خنککننده) است.
بدون هیتسینک CPU سرور مناسب یا خنککننده کارآمد، CPU بهسرعت بیش از حد داغ میشود و این گرما منجر به کاهش عملکرد (Thermal Throttling)، آسیب دائمی یا خاموش شدن ناگهانی سیستم خواهد شد.
اصول عملکرد هیتسینک
تماس مستقیم با CPU
پایه صاف هیتسینک (Base Plate) مستقیماً روی IHS پردازنده قرار میگیرد. برای بهترین انتقال حرارت، بین این دو سطح از خمیر حرارتی (Thermal Paste) یا پد حرارتی (Thermal Pad) استفاده میشود.
انتقال گرما
گرما از طریق پایه به بدنه هیتسینک CPU سرور منتقل میشود. در مدلهای پیشرفتهتر، لولههای حرارتی (Heat Pipe) یا محفظه بخار (Vapor Chamber) این انتقال را بسیار سریعتر انجام میدهند.
پراکندگی گرما
پرههای (Fins) متعدد و وسیع، سطح تماس با هوا را بهشدت افزایش میدهند تا گرما سریعتر دفع شود.
خنکسازی فعال
معمولاً فن (یا چند فن) هوا را بهصورت اجباری روی پرهها میدمد و گرما را به بیرون هدایت میکند. در سیستمهای حرفهایتر نیز از خنککننده مایع (AIO یا Custom Loop) استفاده میشود.
اهمیت هیتسینکCPU در سرورها (بهویژه سرورهای رکمونت دیتاسنتر)
- سرورها معمولاً تحت بار کاری سنگین و مداوم (۲۴/۷) هستند به همین دلیل، حرارت تولیدی بسیار بالاست.
- هیتسینک مناسب تضمین میکند سرور بدون افت عملکرد (Throttling) و بدون ریسک خاموشی ناگهانی به کار خود ادامه دهد.
- افزایش چشمگیر طول عمر CPU و سایر قطعات مجاور (گرما بزرگترین دشمن قطعات الکترونیکی است).
- کاهش احتمال خطا و از دست رفتن داده در workloadهای حساس.
انواع هیتسینک
| توضیح | ویژگیها | نوع |
| فقط بدنه فلزی + پره (بدون فن) | مناسب سیستمهای کممصرف یا محیطهایی با جریان هوای بسیار خوب | غیرفعال (Passive) |
| هیتسینک + فن (رایجترین نوع در سرورها) | خنکسازی بسیار مؤثرتر | فعال (Active) |
| انتقال فوقالعاده سریع گرما به تمام پرهها | ایدهآل برای CPUهای پرمصرف و High-TDP | لوله حرارتی (Heat Pipe) / محفظه بخار (Vapor Chamber) |
ویژگیهای کلیدی هنگام انتخاب هیتسینک CPU برای سرور
(مثلاً HPE ProLiant DL380 Gen11 یا مدلهای مشابه)
- ماده سازنده: مس (رسانایی بالاتر، سنگینتر و گرانتر) یا آلومینیوم (سبکتر و ارزانتر)
- مساحت کل پرهها (Surface Area): هرچه بیشتر، دفع گرما بهتر
- سازگاری با جریان هوای شاسی سرور (Case Airflow)
- پشتیبانی از TDP پردازنده (باید حداقل برابر یا بالاتر از TDP حداکثر CPU باشد)
- ارتفاع و ابعاد فیزیکی (Low-Profile یا High-Performance بسته به فضای موجود در رک)
اگر هیتسینک مناسب نباشد، چه اتفاقی میافتد؟
- دمای بیش از حد → CPU کاهش خودکار فرکانس → افت شدید عملکرد
- خاموشی ناگهانی یا کرش سرور در بارهای سنگین Downtime → و ریسک از دست رفتن داده
- کاهش چشمگیر طول عمر پردازنده و قطعات اطراف
نتیجهگیری
هیتسینک CPU واقعاً قلب سیستم خنککننده سرور است. انتخاب و نصب صحیح آن تضمین میکند که سرور شما:
- تحت فشار کاری شدید، پایدار و پرسرعت باقی بماند.
- طول عمر قطعات به حداکثر برسد.
- از خاموشی و آسیبهای حرارتی در امان باشد.
- و در نهایت دیتاسنتر شما قابل اعتمادتر و اقتصادیتر کار کند.
بهخصوص در سرورهای حرفهای مانند HPE ProLiant DL380 Gen11 که برای مجازیسازی سنگین، دیتابیسهای بزرگ و workloadهای حیاتی طراحی شدهاند، هرگز نباید اهمیت هیتسینک مناسب را دستکم گرفت.
